Türkiye’deki çocukların beslenme durumu endişe verici bir tablo ortaya koyuyor. Araştırmalara göre, ülkemizdeki çocukların yalnızca %13’ü her gün et, tavuk veya balık tüketebiliyor; %33’ü her gün sebze, %50’si ise düzenli olarak meyveye ulaşabiliyor. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, acil olarak “Okul Sütü Projesi”nin başlatılması gerektiğini vurguladı.
Süt Tüketimi Neden Düşüyor?
1 Haziran, Dünya Süt Günü olarak kutlanmakta ve bu gün, sütün beslenmedeki önemini hatırlatmayı amaçlamaktadır. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, Türkiye’de süt tüketiminin yetersizliğine dikkat çekerek, “Bu gün vesilesiyle çocuklarımızın beslenme sorunlarını ve kamu politikalarındaki eksiklikleri bir kez daha dile getiriyoruz. Ulusal Süt Konseyi verilerine göre, kişi başına yıllık içme sütü tüketimi yaklaşık 39 kilogram. Bu, birçok Avrupa ülkesindeki 100 litre seviyesinin çok altında” dedi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2019’da 22,9 milyon ton olan çiğ süt üretimi 2023’te 21,4 milyon tona düşmüş; sağılan hayvan sayısı ise 31,9 milyondan 25,8 milyona gerilemiştir. Yüksek yem maliyetleri, yetersiz destekler ve kırsal çözümlerin eksikliği bu düşüşün temel nedenlerini oluşturuyor.
Çocukların Beslenme Durumu
TÜİK ve bağımsız veri kaynakları, Türkiye’deki çocuk yoksulluğu ve beslenme yoksunluğunun ciddi bir sorun haline geldiğini göstermektedir. “Çocukların önemli bir kısmı düzenli olarak hayvansal protein ve taze sebze-meyveye erişemiyor. Bu durum, süt ve süt ürünlerine ulaşımın yalnızca ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda temel bir çocuk hakkı sorunu olduğunu gösteriyor” şeklinde bir değerlendirme yapıldı.
Okul Sütü Projesi Yeniden Hayata Geçirilmeli
Türkiye’de 2001’de pilot uygulama ile başlayan ve 2012-2019 yılları arasında ulusal ölçekte yürütülen Okul Sütü Projesi, COVID-19 pandemisi sürecinde askıya alındı ve o zamandan beri tekrar uygulanmadı. Bu durum, çocukların beslenme düzenini olumsuz etkilemekle kalmadı, aynı zamanda ulusal süt üretimini de zarara uğrattı. Gelişmiş ülkeler, okul sütü programlarını öğrenci sağlığını ve yerel üreticileri destekleyen bir kamu politikası aracı olarak sürdürmeye devam ediyor.
Gıda Mühendisleri Odası’nın Önerileri
Okul Sütü Projesi derhal yeniden başlatılmalı ve yıl boyunca yerel üreticilerden temin edilen sütle yürütülmelidir. Süt ve süt ürünlerinin fiyatları düşük gelirli ailelerin ulaşabileceği seviyede tutulmalı ve hedefli sübvansiyonlar devreye alınmalıdır. Yem gibi üretim girdilerinin maliyetleri kamu eliyle dengelemeli; üretici destekleri artırılmalı ve kırsal kalkınma politikaları güçlendirilmelidir. Ayrıca denetim mekanizmaları etkinleştirilmeli ve güvenli olmayan, kayıtdışı sütle mücadele öncelikli hedef haline getirilmelidir. Üreticiler, sanayiciler ve tüketiciler ortak bir politika etrafında bir araya getirilmeli; üretici kooperatifleri desteklenerek piyasa gücü artırılmalıdır.
Sonuç olarak, bir çocuğun süte erişememesi sadece bir beslenme sorunu değil, eşitsizliğin ve politika açmazlarının somut bir ifadesidir. Devlet, tüm çocukların sağlıklı ve dengeli beslenme hakkını güvence altına alma sorumluluğunu taşımaktadır. Bu sorumluluğun yerine getirilmesi için, “çocukların güvenli ve yeterli süt/süt ürünlerine veya eşdeğer besin öğelerine erişim hakkı” evrensel bir çocuk hakkı olarak benimsenmeli ve kamu politikaları hızla uygulanmalıdır. 1 Haziran Dünya Süt Günü vesilesiyle, emekleriyle sofralarımıza güvenli ürünler sunan tüm sektör çalışanlarını saygıyla selamlıyoruz.
